Czy energii może zabraknąć?

Wiek XX był dla ludzkości okresem dynamicznego rozwoju cywilizacyjnego. W znaczącym stopniu był on możliwym dzięki powszechnemu dostępowi do tanich nośnika energii – węgla i przede wszystkim ropy naftowej. O ile zasoby węgla są jeszcze dość obfite (szacuje się je na 200 lat), to eksperci są zgodni że era obfitości ropy jest na wyczerpaniu.

Większość ludzi wydaje się jednak nieświadoma roli jaką odgrywa ten surowiec w ich codziennym życiu. Tymczasem ropa naftowa odgrywa kluczową rolę w wielu gałęziach gospodarki.

1. Transport. Mimo rozwoju nauki i badań nad alternatywnymi paliwami (wodór) większość samochodów wciąż jeździ na ropę lub benzynę. Jeszcze bardziej od ropy uzależniony jest transport wodny i lotniczy – nikt jeszcze nie opatentował samolotu na wodór. Szacuje się, że na ropie odpowiada za 95% światowego transportu.
2. Rolnictwo. Produkcja żywności zależy od ropy – wytwarza się z niej środki ochrony roślin i nawozy, napędza maszyny rolnicze.
3. Tworzywa sztuczne. Wszechobecne plastiki są produktem ropopochodnym. Nikogo nie trzeba przekonywać jak szeroko są wykorzystywane – min. opakowania, sprzęt AGD, części maszyn, opony, itd.
4. Budownictwo. Asfalt służący do budowy dróg pochodzi z rafinerii.

Ropa naftowa jest więc krwiobiegiem współczesnej gospodarki. Co się więc stanie gdy jej zabraknie? Niestety, skutki niedoboru ropy już wkrótce poznamy na własnej skórze – tak przynajmniej twierdzi wielu naukowców, geologów i polityków. Ten globalny problem często nazywany jest PeakOil. Oznacza szczyt wielkości wydobycia ropy na świecie – punkt po którym jej wydobycie będzie już tylko spadać.

Ropa naftowa jest krwiobiegiem gospodarki – ma kluczowe znaczenie dla transportu, przemysłu i rolnictwa i na dzień dzisiejszy nie posiada realnej alternatywy.

W latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia amerykański geolog Marion King Hubbert (pracował m.in. w koncernie Shell) sformułował zasadę że wydobycie surowca zaczyna spadać gdy wydobędzie się połowę z tego co można wydobyć. Dzięki temu trafnie przewidział szczyt wydobycia ropy w Stanach Zjednoczonych (nastąpił w 1970 r.). Eksperci wydają się być zgodni że światowy szczyt wystąpi w najbliższych latach a wielu twierdzi że właśnie z takim szczytem mamy już do czynienia. Na domiar złego pozostałe złoża ropy są bardziej niedostępne (np. położone głęboko pod dnem morskim, albo rozpuszczone w roponośnych piaskach) a więc ich eksploatacja będzie coraz bardziej kosztowna. Jaki to będzie miało wpływ na globalną gospodarkę? Naukowcy zakładają wiele scenariuszy – od optymistycznych po niemalże apokaliptyczne.

Scenariusz optymistyczny

Wyczerpywanie się zasobów ropy ma łagodny charakter. Intensywnie rozwijają się technologie związane z alternatywnymi źródłami energii łagodząc i stopniowo wypełniając niedobory. Społeczność międzynarodowa w obliczu kryzysu wprowadza w życie plany oszczędności energii. Następuje ekorozwój.

Optymiści zakładają, że rozwój technologii związanych z odnawialnymi źródłami energii pozwoli złagodzić zbliżający się kryzys energetyczny i wprowadzi ludzkość na ścieżkę ekorozwoju.

Scenariusz pesymistyczny.

Zasoby ropy wyczerpują się gwałtownie. Alternatywne Źródła nie są w stanie zrekompensować dramatycznych niedoborów. Aby uniknąć załamania rządy opierają energetykę na brudnych technologiach – spalaniu węgla i biomasy prowadząc do rabunkowej eksploatacji lasów. Prowadzi to zmian klimatycznych i katastrof naturalnych na szeroką skalę. Wybuchają wojny o kurczące się zasoby surowców. Świat pogrąża się w kryzysie.

Sugestywną wizję świata ogarniętego wielkim kryzysem, w którym paliwo jest najcenniejszym towarem przedstawił George Miller w kultowym filmie Mad Max (1979 r.). Stąd wizję upadku cywilizacji na skutek niedoboru paliw często określa się „scenariuszem Mad Max”.

Jaki scenariusz się sprawdzi? Prawda zapewne będzie leżała gdzieś pośrodku. Pozostaje mieć nadzieje, że rację miał długoletni minister ds. ropy Arabii Saudyjskiej Szejk Zaki Yamani, który odchodząc z funkcji szefa OPEC powiedział, że „era kamienia łupanego nie skończyła się z powodu wyczerpania się zasobów kamienia i tak samo era ropy naftowej nie skończy się z powodu wyczerpania jej zasobów”