Brunatny skarb
Prognozy wskazują, że zapotrzebowanie na energię elektryczną w kraju będzie systematycznie wzrastać – w ciągu najbliższych 25 lat ulegnie podwojeniu. Skąd weźmiemy tyle energii? Ponieważ nie dysponujemy odpowiednim potencjałem odnawialnych źródeł realne wydają się dwa rozwiązania – rozwój energetyki jądrowej lub sięgnięcie po największe w europie złoża węgla brunatnego zalegające pod ziemią w okolicach Legnicy.
Co leży pod Legnicą?
W latach 50-tych, przy okazji poszukiwań i dokumentowania złóż miedzi pod Legnicą odkryto bardzo bogate złoża węgla brunatnego. Szacuje się je na ok. 15 mld ton. Obecnie w tym regionie istnieje największy w europie miedziowy kompleks górniczo-hutniczy (KGHM Polska Miedź) będący podstawą egzystencji dla 150 tys osób. Według prognoz wydobycie rudy miedzi zacznie się zmniejszać od około 2016 r., a wyraźny spadek tego wydobycia nastąpi po 2025 r. (źródło – ministerstwo gospodarki). Eksploatacja złóż węgla może być więc jedyną receptą na utrzymanie zatrudnienia w tym rejonie.
Największe złoża węgla brunatnego w Polsce.
Węgiel brunatny jest skałą osadową pochodzenia roślinnego nadającą się do użycia jako paliwo. Stanowi formą pośrednią między torfem i węglem kamiennym. Jego transport jest trudny i mało opłacalny ze względu na duże zawilgocenie i stosunkowo niską wartość opałową. Dlatego najczęściej wykorzystuje się go lokalnie – tzn. elektrownie buduje się blisko kopalni odkrywkowej. Węgiel i przykrywający go nakład są urabiane przez olbrzymie koparki kołowe, transportowane taśmociągami i usypywane na zwałowiskach przez zwałowarki. W Polsce zlokalizowanych jest szereg bogatych złóż węgla brunatnego (szacuje się je nawet na 150 mld ton). W sumie umożliwiają one utrzymanie obecnego poziomu wydobycia przez 512 lat (Jacek Balcewicz – Węgiel brunatny: Niedoceniany skarb). Za najbardziej atrakcyjne uznaje się złoże Legnickie. Jego zasoby przekraczają ponad dwukrotnie wszystkie obecnie eksploatowane w kraju. Spoczywający tam węgiel posiada wysoką wartość opałową – nawet 20% większą niż wydobywany w Bełchatowie.
Kopalnia węgla brunatnego i elektrownia „Bełchatów”, największa do tej pory elektrownia w Polsce; wytwarza rocznie ok 20% energii krajowej; (źródło: Wikipedia Commons)
Elektrownia węglowa czy atomowa?
W ostatnich latach coraz częściej mówi się o budowie w Polsce elektrowni atomowej. Mimo wielu zalet rozwiązanie to ma dość istotną wadę – nie posiadając odpowiedniego zaplecza naukowo-przemysłowego skazuje nas na kosztowny import urządzeń i technologii. Tymczasem wydobycie i wykorzystanie energetyczne węgla brunatnego jest doskonale opanowane przez rodzimy przemysł. Przykładem może być zagłębie górniczo-energetyczne w Bełchatowie (elektrownia o mocy prawie 4,5 GW i powiązana z nią kopalnia odkrywkowa). Wieloletnia eksploatacja złóż węgla brunatnego spowodowała wykształcenie się szerokiego zaplecza naukowego i przemysłowego. Maszyny produkowane w Polsce mają opinie bardzo nowoczesnych – nie ustępujących produktom najlepszych firm światowych. Dzięki temu budowa nowego zagłębia górniczo-energetycznego mogłaby się odbyć w oparciu o przemysł krajowy z korzyścią dla gospodarki narodowej.
Zwałowarka ZGOT-15400.120 – oddana do użytku w 2004 r. dla kopalni w Bełchatowie, jedna z największych i najnowocześniejszych maszyn tego typu na świecie. Wytwór polskiej myśli technicznej, uhonorowany nagrodą NOT I Stopnia – najbardziej prestiżową nagrodą w dziedzinie techniki w Polsce. Źródło: SKW – Biuro Projektowo Tehniczne
Węgiel brunatny ma dziś strategiczne znaczenie dla polskiej elektroenergetyki – ok 30% produkowanej w kraju energii elektrycznej pochodzi z elektrowni opalanych węglem brunatnym. I jest to energia tania – ok. 30% tańsza niż z węgla kamiennego. Dlatego zadziwiający jest fakt, że mimo udokumentowania złoża, przez dziesiątki lat nie zostało ono zabezpieczone. W rejonie tym rozwijała się zabudowa, wytyczono nawet przez nie drogę S3 na odcinku Lubin-Legnica. Na szczęście wkrótce może się to zmienić – w dokumencie Ministerstwa Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2025″ zapisano: „… przewidywany stały wzrost zapotrzebowania na energii elektrycznej powoduje, iż szczególnie istotnym zagadnieniem staje się zapewnienie wystarczającego potencjału wytwórczego tej energii, z odpowiednim wykorzystaniem krajowych źródeł energii pierwotnej. Szczególną rolę w tym zakresie będzie nadal odgrywał węgiel brunatny, najtańszy nośnik energii pierwotnej w kraju. Wiąże się to jednak z koniecznością udostępnienia nowych złóż tego węgla i budową nowych mocy w horyzoncie 2025 r.”
Ile to będzie kosztować?
Eksploatacja złoża Legnickiego wymagać będzie wielkich nakładów liczonych w miliardach złotych. Na brak potencjalnych inwestorów nie można jednak narzekać. Swojego zainteresowania nie ukrywa koncern miedziowy KGHM. Wystąpił do Unii Europejskiej o dotację na dopracowanie metody eksploatacji złożą, która nie niszczy środowiska naturalnego. Legnickimi złożami chciałby się także zająć największy producent prądu w kraju – Polska Grupa Energetyczna w skład której wchodzi holding BOT, dziś eksploatujący złoża węgla brunatnego pod Bełchatowem i Turowem. Do wyścigu włączył się też szwedzki koncern Vattenfall – za ok 5 mld euro chce postawić elektrownie o mocy 4GW. Na początku byłaby opalana węglem kamiennym, docelowo – węglem brunatnym z kopalni odkrywkowej.
Średni koszt 1GJ energii elektrycznej pochodzącej z różnych źródeł (źródło: dr Jacek ROBERT KASIŃSKI – Węgiel brunatny – czy w przyszłości podstawa bezpieczeństwa energetycznego państwa?)
Złoże Legnickie może przez długie lata stanowić podstawę bezpieczeństwa energetycznego Polski. Jego zagospodarowanie będzie procesem długotrwałym, więc decyzje inwestycyjne powinny zostać podjęte jak najprędzej. Szacuje się, że jeśli w bieżącym roku zostaną rozpoczęte prace studialne i projektowe, pierwszy węgiel z odkrywki do nowej elektrowni popłynie przenośnikami taśmowymi w 2020 r.
Planowe wydobycie węgla brunatnego w Polsce (na podstawie danych z artykułu – Projektowanie i budowa Kopalni Węgla Brunatnego „Legnica” – Jacek Libicki, Zdzisław Tarasiewicz).
Zagrożenia dla środowiska
Zagospodarowanie złoża Legnica będzie wiązało się z szeregiem uciążliwości i zagrożeń dla środowiska naturalnego.
Węgiel wydobywany będzie prawdopodobnie metodą okrywową. Oznacza to, że przyszła kopalnia zajmie ok. 3000 ha terenu. (wykop, zwałowisko, place zagospodarowania, przenośniki, drogi), co wiąże się z likwidacją okolicznych wsi i przesiedleniem ok 1,5 tys mieszkańców. Aby dostać się do pokładu surowca trzeba zdjąć wierzchnią, przeważnie kilkudziesięciometrową warstwę nakładu. W efekcie powstanie dziura w ziemi powierzchni ok. 700 ha i głębokości nawet 200 m. Na szczęście nowoczesne sposoby rekultywacji pozwalają po zakończeniu eksploatacji w znacznym stopniu przywrócić obszar kopalni środowisku naturalnemu.
Panorama kopalni odkrywkowej Garzweiler (Niemcy), źródło: wikipedia. Kopalnia odkrywkowa to w istocie gigantyczna dziura w ziemi o powierzchni setek hektarów. Urobek jest transportowany przenośnikami taśmowymi bezpośrednio do elektrowni – pozwala to zredukować koszty transportu.
Aby zabezpieczyć teren wykopu przed podtapianiem niezbędne będzie obniżenie poziomu wód gruntowych. Może to spowodować zanik lub obniżenie wydajności okolicznych studni i ujęć wody. Zanieczyszczenie powietrza ma być niemal całkowicie wyeliminowane dzięki budowie instalacji odsiarczania i odazotowania spalin. W związku z ostrymi limitami wielkim problemem będzie ograniczenie emisji dwutlenku węgla. Nieuniknione także się wydają protesty organizacji ekologicznych, tym bardziej bardziej że kopalnia będzie ingerowała w obszar częściowo włączony do programu Natura 2000.
Bagger-288 – niemiecka koparka kołowa używana w kopalniach odkrywkowych, prawdopodobnie największa maszyna tego typu na świecie, w drodze do wyrobiska (źródło: Wikipedia Commons)
Węgiel brunatny nie jest na pewno wymarzonym paliwem. Utrwala scentralizowany, kosztowny i ingerujący w środowisko model systemu elektroenergetycznego. Wobec słabości odnawialnych źródeł energii jest jednak jedyną szansą na samodzielne zaspokojenie energetycznych potrzeb kraju.
Bibliografia
- Projektowanie i budowa Kopalni Węgla Brunatnego „Legnica” – Jacek Libicki, Zdzisław Tarasiewicz,
- Wydobycie węgla brunatnego w Polsce – osiągnięcia i perspektywy – Z. Kasztelewicz, J. Klich, Stanisław Żuk,
- Węgiel brunatny: Niedoceniany skarb – Jacek Balcewicz,
- Stan górnictwa węgla brunatnego w Polsce w 2007 roku – Zbigniew Grudziński, Urszula Lorenz, Tadeusz Olkuski.
Należałoby dodać, że taka kopalnia powoduje lokalne trzęsienia ziemi.
Komentarz by Kazimierz — Marzec 20, 2008 @ 9:40 pm
Nie, nalezy pozostawic te zasoby w ziemi do czasu opracowania przez nauke bezemisyjnego wykorzystania tych zasobow! Energetyka na wegiel brunatny to nie tylko gigantyczne zanieczyszczenie srodowiska NOx, SOx czy CO2, ale takze wielka dziura w ziemi odwadniajaca okolice na dziesiatki jesli nie setki kilometrow. Efekt – wysychanie jezior, obumieranie lasow, jednym slowem pustynnienie kraju! Koszty wyzsze od korzysci. Nalezy w postawic zdecydowanie na rozwoj energetyki atomowej, zwlaszcza reaktorow 4 generacji, wysokotemperaturowych, chlodzonych helem! Umozliwia one decentralizacje energetyki, wieksza konkurencje, bo mozliwe jest budowanie blokow energetycznych mniejszej mocy!Cieplo wytworzone w reaktorze umozliwia tez pozyskiwanie wodoru do zasilania silnikow w transporcie samochodowym.
Sprawa nastepna to koszty energii elektrycznej wytwarzanej w elektrowniach na wegiel brunatny gdy bedzie trzeba kupowac limity emisji CO2 na rynku! Te koszty uczynia energetyke weglowa calkowicie niekonkurencyjna cenowo w porownaniu z jadrowa, czy wodna! Dlaczego poprzez zla strukture energetyki Polska ma miec drogie i niekonkurencyjne przez to produkty rodzime?
Sprawa ostatnia – celem gospodarki jest nie utrzymanie miejsc pracy dla jakiejs waskiej grupy spolecznej, stanowiacej niewielki procent calego spoleczenstwa, ale zaspokojenie potrzeb konsumentow – w tym wypadku przemyslu i odbiorcow indywidualnych en elektrycznej w sposob mozliwie tani! Zapomina sie o tym u nas zbyt czesto! Z powazaniem – Jerzy Lipka
Komentarz by Jerzy — Lipiec 15, 2008 @ 3:34 pm
Bardzo rozsądnie wyważony tekst. Oby został zrozumiany jak najszerzej.
Nikt nie udowodnił – i nie udowodni(!) – że CO2 jest gazem szkodliwym!
Nie dajmy się oszukiwać, że emisja CO2 ze spalania węgla musi być karana a ze spalania paliw płynnych i gazowych nie musi. Nie dajmy się oszukiwać, że energetyka węglowa niesie więcej zagrożeń dla ludzi niż energetyka jądrowa.
Nie dajmy się oszukiwać, że Polska bez energetyki węglowej będzie energetycznie bezpieczna!
Komentarz by Wiktor — Wrzesień 5, 2008 @ 11:17 pm
Szanowny Panie Wiktor! Zapomnial Pan widac o awanturach na ulicach warszawy urzadzanych przez gornicze zwiazki zawodowe, wymuszajace przywileje i dotacje dla gornictwa! Jesli 95% energii wytwarzanej jest z wegla, to cale spoleczenstwo jest zakladnikiem w rekach jednej grupy zawodowej i musi sie skladac w podatkach na oplacenie ich przywilejow! Jesli odejdzie sie od wegla jako glownego surowca w energetyce, postawi zdecydowanie na atom (czy Pan slyszal kiedys o strajku w elektrowni atomowej?) to uniezaleznimy sie nie tylko od rosyjskich surowcow ale i od rodzimego lobby przemyslu wydobywczego, ktore dazy w swoim interesie, a nie spoleczenstwa jako calosci do utrzymania chorej struktury gospodarki nieznanej nigdzie w Europie! A uksztaltowanej decyzjami komunistycznego centralnego planisty, dodam jeszcze!
Z powazaniem – Jerzy Lipka
Komentarz by Jerzy — Wrzesień 11, 2008 @ 3:27 pm
Szanowny Jerzy. Poczułem do Pana sympatię ze względu na dokładnie to samo imię i nazwisko, co miał Profesor, który uczył mnie wytrzymałości konstrukcji na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa. Tę ostatnią nazwę podałem po to, by wskazać, że chociaż skończyłem kierunek lotniczy, to z energetyką również się zetknąłem. Mam kolegów energetyków. Również sam po odejście (z niesmakiem) z polskiego przemysłu lotniczego pracowałem m.in. na rzecz energetyki węglowej, kopalnictwa węgla brunatnego A TAKŻE DLA POLSKIEJ ENERGETYKI JĄDROWEJ.
Pomimo wykazanej sympatii spróbuje na wstępie dowalić Ci z grubej rury.
1. Proszę nigdy więcej nie sugeruj, że Polską energetykę zbudowali czy budowali sami komuniści. Jest to dla mnie obraźliwe! Oświadczam, że zarówno moi rodzice jak ja i moje rodzeństwo komuną się brzydziliśmy od zawsze. A pracowaliśmy i budowaliśmy polską technikę nie dla komunistów ale dla Polski. I nie byliśmy w tym odosobnieni.
2. Gdzie byłeś ze swoimi argumentami kiedy łajdaki rządzące wówczas Polską nakazały zniszczyć niemal ukończony zespół elektrowni jądrowej i szczytowo-pompowej w Żarnowcu? Dlaczego milcząc pozwalasz, żeby ludzie temu winni i wykształciuchy, które im się wtedy wysługiwały „analizami naukowymi”, winni zniszczenie do cna polskiej energetyki jądrowej nie siedzą jeszcze za to po więzieniach?
3. Punkt drugi napisałem ze wściekłością, bo obserwuję teraz hucpę opartą na jeszcze większym „ICH” kłamstwie, kłamstwie o rzekomej szkodliwości CO2 emitowanego w procesie produkcji energii opartej na węglu kopalnym. Kłamstwie, która ma usprawiedliwiać teraz akceptowanie przez rządzących niszczenia pracującej w Polsce energetyki karami nakładanymi na jej mieszkańców za korzystanie z energii „węglowej”. Nikt nie podał dowodu na to, że emisja CO2 w energetyce węgla kopalnego jest szkodliwa teraz, lub może być szkodliwe w dającej się przewidzieć przyszłości. Nikt nie wyjaśnia dlaczego nakłada się kary tylko za emisję CO2 ze spalania węgla kopalnego a nie karze się identycznie emisji CO2 ze spalania węgla zawartego w paliwach płynnych i gazowych! Nikt nie bada wpływu energetyki jądrowej na globalne ocieplenie, bo po co?
4. Zbudowanie kopalni w Legnicy będzie dywersyfikować źródła surowca, czego sobie życzysz. Autor uzasadnia ekonomikę tego przedsięwzięcia. Chyba tego uzasadnienia nie zakwestionowałeś.
5. W Polsce powinno się zacząć od rozbicia kartelu spółek węglowych a nie od niszczenia rodzimej energetyki węglowej. W tak dalej trwającym skorumpowanym głęboko Systemie zmowa dostawców energii będzie możliwa niezależenie od technologii jej produkcji. Należy zmienić System a nie technologię.
6. Nakładanie kar za emisję CO2 na korzystających z energetyki opartej na węglu kopalnym w sposób nierynkowy promuje energetykę atomową, w której nie mamy szans być surowcowo niezależni.
I TAKIEMU, PROWADZONEMU ZA NASZE PIENIĄDZE, NIERYNKOWEMU PROMOWANIU ENERGETYKI JĄDROWEJ POPRZEZ EKONOMICZNE NISZCZENIE ENERGETYKI OPARTEJ NA SUROWCACH DOSTĘPNYCH W POLSCE KAŻDY Z NAS POWINIEN SIĘ PRZECIWSTAWIĆ!
Dziękuję z komentarz i pozdrawiam.
Komentarz by Wiktor — Wrzesień 13, 2008 @ 2:13 am
racja panie Wiktorze. Nasz kraj sie rozwija i jesli chcemy, aby tak bylo, to musimy cos zdecydowac. Chcemy byc zdani na laske i nielaske producentow paliwa nuklearnego(i czesci do elekrtowni), czy zuzywac swoje zasoby i poczekac na lepsze technologie od nuklearnej. Chyba nie stac nas budowanie rownolegle tych dwoch typow silowni. Limity co2 promuja glownie francuzi, bo maja najwieksza siec elektrowni atomowych i chca eksportowac technologie do takich biedakow jak Polska.
Komentarz by wld — Październik 17, 2008 @ 4:39 pm
W artykule brak informacji o planach zrobienia dziury w, szczercowie, co jest bardziej prawdopodobne z racji bliskiej lokalizacji bełchatowskiej elektrowni ciekawi mnie czy unia może zmusić Polsce do zamknięcia elektrowni w Bełchatowie po roku 2020 z racji ekologicznych. Choć w sumie, jeżeli w 2012 cena energii gwałtownie wzrośnie z powodu nowemu systemowi kar niezadowolenie społeczne może zmusić ue do zniesienia bzdurnych sankcji przecież dalsze kroki będą podejmowane przez następne ekipy a ich nastawienie jest trudne do przewidzenia.
Komentarz by Bogusław — Grudzień 13, 2008 @ 9:48 pm
a co ze zlorzami na terenie woj lubskiego niemcy moga je explotowac
Komentarz by bolek anglia — Luty 17, 2009 @ 5:14 pm
Szanowny Panie Jerzy,
faktem jest, że pola poeksploatacyjne podlegają rekultywacji, dzięki czemu nie pozostaje dziura w ziemi, ale miejsce użyteczne, przykładem niech będzie Bełchatów, gdzie dokonuje się zalesiania, tworzy się sztuczne jeziora, itd. zapraszam do zapoznania się bliżej z artykułem na stronie
http://www.kwbbelchatow.bot.pl/index.php?dzid=114&did=1661
pozdrawiam
Marta
Komentarz by Marta — Marzec 9, 2009 @ 1:28 am
panie jurku lipiec..wole być zakładnikiem swoich gurników niż zakładniekiem obcego kapitału który będzie mieszał w staretgicznych gałęziach gospodarki !! dość rześmy juz sprzedali swojej ekonomicznej wolności -energetyka oznacza ostatni etap ekonomicznego rozbioru polski – potem juz zostanie tylko umierający skansen i szyld światowego potentata w sprzedazy jagód i grzybów przy okolicznych drogach
Komentarz by likorr — Sierpień 28, 2009 @ 7:14 pm
* górników:)
Komentarz by likorr — Sierpień 28, 2009 @ 7:14 pm
Liczba mieszkających ludzi na tym terenie to ponad 20tyś. Większość nowe domy.
Na wykresie nie ma energii uzyskiwanej z odnawialnych źródeł oraz z elektrowni atomowych.
Komentarz by Amax — Wrzesień 18, 2009 @ 9:59 am
dziękuję Panu Wiktorowi za tę wypunktowaną ripostę. Szacunek dla Pana zdroworozsądkowego podejścia do kwestii energetyki. Podzielam Pana poglądy w kwestii CO2 a zwłaszcza przerzucanie kosztów z tym związanych na społeczeństwo. Cieszmy się, że mamy węgiel kamienny i brunatny, bo dzięki temu jestesmy niezależni energetycznie….bo przecież po coś matka ziemia dała nam te zasoby. Walka z globalnym ociepleniem które jest fikcją MUSI NAPOTKAĆ ZDECYDOWANY OPÓR SPOŁECZEŃSTWA. Prawdziwie wolne społeczeństwo ma prawo decydować jaką chce mieć energię, jakiej żarówki używać itd. NIE POZWÓLMY ABY POLITYCY W UNI I AGENDACH ONZ DECYDOWALI O KAŻDYM ASPEKCIE NASZEGO ŻYCIA.
Komentarz by Aviator — Listopad 28, 2009 @ 9:57 pm
prawda jest taka że człowiek do efektu cieplarnianego przyczynia sie w takim samym stopniu co do wyginiecia dinozaurów, jeśli sie kłocic no to moze jakies 5 % zanieczyszczen pochodzi od czlowieka, jeden wulkan podczas wybuchu emituje wiecej szkodliwych zanieczyszczen niz cala godpodarka swiatowa w 10 lat i to sa fakty, ciecia emisyjne i tym podobne to tylko lobby ktore sluzy zbijaniu kasy, ziemia w swoim okresie miala wzrosty i spoadki temperatur a czlowiek wtedy w jaskini siedzial, co nie oznacza ze nie trzeba szukac nowych zrodel energii wrecz przeciwnie ale robienie z tego afer i w ogole to przesada,a najsmiesniejsi sa ekolodzy ktorzy do drzew sie przypinaja a wystarczy tylko wplacic odpowiednia sume i juz nie maja protestow
Komentarz by armator — Grudzień 8, 2009 @ 6:19 pm
Wy wszyscy ludzie techniki mieszkam jeszcze w prastarym uzdrowisku w regionie gór Izerskich w którym od setek lat ludzie żyli z turystyki i korzystali z dobra naturalnego bogatych wód i torfów.Wykształciło się tu w tym regionie całe zaplecze turystyczne,piękna architektura niespotykana w Polsce, kolej wąskotorowa wzgórza i wąwozy …to tak w streszczeniu…Od 60 lat ponad, tereny te zostały zniszczone przez Kopalnie Turów zamienione w krater to co zostało to juz tylko ostatnia piękna architektonicznie miejscowość Opolno-Zdrój znane jako saskie cieplice i nawet ona ulega juz zniszczeniu jako ostatnia.Nie wspomnie o przekrętach co do szkód górniczych machlojkach i zaginionej dokumentacji górniczej co uniemożliwia prywatnym właścicielom domaganie sie o odszkodowania bo jak powszechnie wiadomo działanie takiej kopalni równa sie zanikaniu wód gruntowych i osiadanie terenu co skutkuje uszkodzeniami zabudowy.
Przecz z KOPALNIAMI ODKRYWKOWYMI !!!
WYMYŚLCIE NIEINWAZYJNY SPOSÓB WYDOBYCIA!!
S1
Komentarz by Opolno-Zdrój — Grudzień 25, 2009 @ 1:39 pm